محمد بن قاسم جي موت ڪيئن ٿي

محمد بن قاسم جي موت ڪيئن ٿي ؟ تحقيقي جائزو ,

(سنڌي توجمون )
,
سیڪولر لبرڙ ملحد بي دين طبقو محمد بن قاسم جي موت جي حوالي سان هڪ روایت جي بنیاد تي محمد بن قاسم جو   مذاق اڏاري رهيو آھي مسلمانن کان اهو سوال ڪري فاتحانه مڪاري جو مظاهرو ڪندا آھن ته محمد بن قاسم جي موت ڪيئن ٿي سندس قبر ڪٿي آھي وغيره ڳالھ صرف ايستائين محدود ناهي اڄ ڪلھ شيعه اهو الزام ڪجھ حديثن جون من گهڙت روايتون ڳڏ ڪري اها الزام تراشي به ڪن پيا ته  حجاج بن يوسف جي چئي تي محمد بن قاسم  حضرت علي ڪرم الله وجيه الڪريم کي گاريون ڏياريندو هو, معاز الله اهو هڪ ڪوڙو بهتان لڳايو پيو وڃي ايراني شيعن پاران  فقط انهي لاء ته محمد بن قاسم جو تعلق بنو اميه گهراڻي سان هو  شيعه پنهنجي خانداني دشمني نڀائڻ لاء ايتريون ڪريل حرڪتون ڪندا آھن سنڌ جا قوم پرست جيڪي اڪثر نظرياتي شيعه آھن ڀلي کڻي ڀولڙي کي پنهنجو پيء مڃن مگر اهي به ايراني ٽڪر حلال ڪرڻ خاطر اڪثر و بيشتر پنهنجي اهڙي اوقات ڏيکاريندا رهندا آھن  ۔  خير اصل موضوع جي طرف اچون ٿا چچ نامي جي انهي  روایت کي بنياد بنائن ٿا جنهن جو  خلاصو هي آھي ته :
محمد ابن علي عبدالحسن همداني چوي ٿو ته جڏهن رائي ڏاھر  قتل ٿي ويو ته محمد بن قاسم سندس نياڻين کي پنهنجي محل ۾ قید ڪري ڇڏيو ۽ پوء پنهنجي حبشي غلامن سان ڳڏ ڪري انهن کي پنهنجي حاڪم سلیمان بن عبدالملک کي موڪلي ڏنهيون۔ جڏھن خلیفي انهن کي پنهنجي حرم ۾ گهرايو ته راجه ڏاهر جي نياڻين خلیفي سان ڪوڙ ڳالهايو ته هو خلیفي جي لائق ناهن ڇوته محمد بن قاسم انهن کي اڳي ئي استعمال ڪري ڇڏيو  آھي  خليفو انهي ڳالھ تي سخت  ناراض ٿيو ۽ حڪم ڏنهئين ته  محمد بن قاسم کي ڊڳي جي کل ۾ بند ڪري  واپس وٺي اچو۔

 محمد بن قاسم کي خط اڌھفر ۾ مليوانهي جي حڪم تي عمل ڪيو ويو تاهم ڊڳي جي کل ۾ دم گھُٽجڻ سان محمد بن قاسم  جي رستي ۾ موت واقع ٿي وئي   بعد ۾ خلیفي کي راجه ڏاهر جي نياڻين جي ڪوڙ جي خبر پئي ته انهن محمد بن قاسم سان پنهنجي پيء جي موت جو بدلو وٺڻ لاء اهو ڪوڙ ڳالھايو هو تنهن بعد حجاج بن يوسف انهن ڇوڪرين کي زندہ دیوار ۾ چونڊائي ڇڏيو۔

انهي روایت سان ڪجھ ٻيون ڳالھيون به ڪافي گردش ڪنديون رهن ٿيون ليڪن  اهي ڪيتري حد تائين  درست آھن:
غور ڪيو وڃي ته چچ نامي جي  انهي روایت ۾ ڪافي  تضاد  بترتیب تاریخي غلطیون آھن ۔ چچنامه جي مطابق “محمد ابن علي ابو حسن حمداني چوي ٿو ته جڏھن رائي ڏاھر ماريو ويو ته انهي جي ٻن نياڻين کي سندن  محل ۾ قید ڪيو ويو ۽ محمد بن قاسم  انھن کي پنهنجي حبشي غلامن جي حفاظت ۾ بغداد موڪليو هاڻ اهي مليون ڪنهن کي سليمان کي يا حجاج بن يوسف کي نالا ٻنهين جادرج آھن
انهي ئي ڪتاب (چچنامه)  ۾ اسان کي هي الفاظ به ملن ٿا ته محمد بن قاسم آوڌھافر جي اندر هار رائي چندر جي خلاف پنهنجي فوجین کي ٿڪائي ڇڏيو
اڄ اسان ھن بدبخت ڪافر جو قلع قمع ڪرڻ آيا آھيون ۽ انهي کان ٿورو اڳيان اسان پڙھون ٿا،
اڳئين ڏينهن اسان تختِ حڪومت کان هڪ اُٺ سوار فرمان وٺي اچي ٿو
انهي سان صاف ظاهر آھي ته محمد بن قاسم کي خلیفي جو اهو فرمان تڏھن موصول ٿيو جڏھن ملتان جي فتح کان بعد هو ڪانوج تي حملو ڪرڻ تي غور ڪري رهيو هو۔ هاڻ چچنامي جو ڪاتب چوي ٿو ته ، “ملعون ڏاهر  غروبِ آفتاب جي وقت قلع راوڙ ۾ ، 10 رمضان، 93 هجری بمطابق 712 عيسوي بروز خميس تي ماريو ويو
اسين اهو ڄاڻون ٿا ته محمد بن قاسم کي اهو  جان لیوا فرمان آوڌھافر 96 هجري ۾ مليو۔۔!!
سزا جي عمل درآمد ۾  ھي ڪجھ سالن جي بي جا تاخیر جنهن دوران ڪافي خط محمد بن قاسم  حجاج جي طرف موڪليا ۽  وصول ڪيا جنهن جو  ذڪر ئي نٿو ملي۔ جیئن ته  محمد ابن عبد الحسن حمداني، محمد بن قاسم تي هي الزام عائد ڪيو ته راجا ڏاهرر جي موت کان بعد سندس نياڻين کي قید ڪيو ويو ۽ بعد ۾ خلیفي طرف موڪليو ته اهو عمل یقینن زیادہ کان زیادہ ٻن مهينن جي  عرصي ۾ دارالحڪومت پهچي ويون هونديون؛ ۽ پوء ھي ڳالھ ته خلیفي انهن کي پنهنجي بستري تي گهرايو ۽ ڪجھ ڏينهن کان بعد هي خبر ملي ته محمد قاسم  انهن کي  خلیفي ڏي موڪلڻ کان اڳ پهرين پاڻ وٽ رکيو ۽ محمد بن قاسم جي لاء سزائي موت جو فرمان جاري ڪيو ته اهو  فرمان زیادہ کان زیادہ ڇهن مهينن جي اندر اندر  محمد بن قاسم کي وڃي ها نه ڪه راجه ڏاهرر جي موت ۽ راوڙ کان انهي جي نياڻين  جو خروج جي ڪئين سال بعد ۔۔!!!
هڪ ڳالھ ھتي هي به تمام اهم آھي جيڪاتاريخ جي ڪتابن ۾ مشترڪه روايت ملي ٿي ته راجا ڏاهر پنهنجي سڳي ڀيڻ سان شادي ڪئي هئي  ۽ انهي کان علاوه سندس ڪا ٻي شادي ثابت ئي ناهي  هاڻي سوال اهو ٿو پيدا ٿيئي ته جنهن راجا ڏاهر جي ٻن نياڻين جو ذڪر آھي سي  سندس سڳي ڀيڻ جي پيٽان ئي ٿي سگهن ٿيون  اتي وري ڪافي اعتراض به سامهون اچي ٿو اسان جي سنڌ جي مورخن جو خيال آھي ته راجا ڏاهر پنهنجي سڳي ڀيڻ سان شادي ته لالچ ۾ ڪئي پر ڳڏ ڪون ستو  يان هيئن چوجي هٿ ڪون لاٿئين  هاڻ ھي سوال وڏي شدت سان اُٿي ٿو ته راجا ڏاهر جي صرف هڪ سڳي ڀيڻ سان  شادي تاريخ جي ڪتابن مان ثابت آھي  ٻي ڪنهن شادي جو ڪو ذڪر نٿو ملي  ۽ اهو به تاريخ جي ڪتابن مان ملي ٿو راجا ڏاهر سڳي ڀيڻ سان شادي کان پوء سهاڳ رات نه ملهائي ته پوء اهي ٻه نياڻيون ڪٿان آيون  وڏو اهم پوائنٽ جنهن جو جواب  هتي ڪنهن وٽ ناهي
هاڻ رهي ڳالھ محمد بن قاسم جي ته کين سزا چو ڏنهي وئي ته انهي جي حقيقت هي آھي ته
عرب مورخین ۾ مشھور مسلمان مورخ أحمد بن يحيي بن جابر البلاذري مسلمانن جي ابتدائي دور جي تاریخ کي قلم بند ڪيو آھي۔ البلاذري هڪ ڪتاب فتوح البلدان جي نالي سان آھي جنهن جو انگریزي ترجمو فلپ ڪي هٽي(Philip K Hitti)  ‘The Origins of the Islamic State’
جي نالي سان ڪيو آھي۔ البلاذري جي مطابق 714ء  ۾ حجاج جي موت کان بعد سندس ڀاء سلیمان بن عبدالمالڪ حڪومت سنڀالي۔ هو حجاج بن یوسف کي سخت ناپسند ڪندو هو  اُنهي عنان حڪومت سنڀالندي ئي حجاج جي رشتي دارن  منظورِنظر ماڻھن کي قید ڪرائي ڇڏيو  محمد بن قاسم به حجاج بن یوسف جي  پسندیدہ ماڻھن ۾ شمار ڪيو ويندو هو یاد رهي ته محمد بن قاسم حجاج بن یوسف جو نياڻو به هو  ۽ بعض مورخین جو خیال آھي ته ڀاڻيجو یا ڀائٽو هو۔
چنانچه سلیمان یزید بن ابي ڪبشه کي سنڌ جو والي ڪري موڪليو ۽ حڪم ڏنهو محمد بن قاسم کي گرفتار ڪري موڪليو۔ محمد بن قاسم جي ساٿين کي جڏھن سندس گرفتاري جو علم ٿيو انهن محمد بن قاسم کي چيو ته اسان توهان کي پنهنجو امیر سمجهون ٿا ۽ انهي جي لاء توهان جي هٿ بیعت ڪريون ٿا خلیفي جو هٿ هرگز توهان تڪ نه پهچڻ ڏينداسين لیڪن محمد بن قاسم خلیفي جي حڪم جي سامهون پنهنجو پاڻ کي جھڪائي ڇڏيو اها سندس عظمت جي سڀ کان وڏي دلیل آھي اگر هو اینهين نه ڪري ها ته سندس امداد جي لاء سنڌ جي ریگستان جو هر ذرو  اڳتي اچي ها ليڪن هن پنهنجو پاڻ کي ابي ڪبشه سپرد ڪري ڇڏيو۔ محمد بن قاسم کي گرفتار ڪرڻ کان بعد دمشق موڪليو ويو  سلیمان کيس  واسط جي قید خاني ۾ قید ڪرائي ڇڏيو
مورخین  لکيو آھي جڏھن سلیمان  محمد بن قاسم جي قتل جا احڪامات ڏنهان ته حضرت عمربن عبدالعزیز رضي الله عنه کي خبر ملي وئي پاڻ خبر ملندي ئي فورنً سلیمان جي دربار پهتا۔۽ سلیمان کي چيون ته هي ڇاتون ظلم ٿو ڪرين۔ حجاج جي گناهن جي سزا هڪ بي قصور کي ٿو ڏين ۽ اُهو به انهي  شخص کي جنهن اسلام جي بي حد خدمت ڪئي آھي۔ سلیمان چونڪه حضرت عمربن عبدالعزیز رضي الله عنه جي بي حد عزت ڪندو هو۔ ته سندن سمجهائڻ تي بي حد نادم ٿيو ۽ فورنً قتل جي احڪامن کي واپسي جو خط لکي حضرت عمربن عبدالعزیز رضي الله عنه جي حوالي ڪيو چون ٿا ته حضرت عمربن عبدالعزیز رضي الله عنه خود اهو خط کڻي واسط جي قید خاني جي طرف روانه ٿيا۔ لیڪن خدا کي ڪجھ ٻيو ئي منظور هو جڏھن  پاڻ رضي الله عنه  واسط جي قید خاني جي قریب پهتا ته ڏٺئون ماڻھو هڪ جنازو کڻي اچي رهيا هئا معلوم ڪرڻ سان خبر پئي ته    فاتح سنڌ کي شهید ڪيو ويو آھي ۽ هي سندن جنازو آھي۔ انهي عظیم شخصیت جي شهادت پاڻ رضي الله عنه کي بي حد ڏک ٿيو ۽ پاڻ رضي الله عنه ڪافي دیر تڪ روئيندا رهيا
هي فاتح سنڌ  محمد بن قاسم جي شهادت تي ڪجھ تاريخي حقائق هئا مان هڪ ڳالھ پنهنجي مسلمان ڀائن سان واضع ڪري ڇڏان جيڪي  جي ايم ڀڳت جي چيلن سيڪولر لبرڙ جي بي جا سوالن مان بي جا اعتراضن سان  پريشان ٿي ويندا آھن ته هڪ ڳالھ واضع آھي  جيڪو جنهن سان محبت ڪندو  محشر ۾ انهي سان ڳڏ ھوندو  يا هن طرح به  جٿي راجا ڏاهر جهڙا پليت ڪافر هئا اتي الله تعالي محمد بن قاسم جهڙا جوان پيدا ڪيا نسلون ٻنهين جون هن دنيا ۾ موجود آھن راجا ڏاهر پليت جي اولاد پنهنجي پيء جي حمايت ڪندي ۽ محمد بن قاسم جي حمايت مسلمان جو ٻچو ٻچو ڪندو ڇوته هر شئي پنهنجي ضد سان سڃاتي ويندي آھي ,,,,,,,