SALAM Shahani

  پاڪستان ۾ لُنڊي جا لبرل  راجا  ڏاهر کي هيرو مڃن ٿا انهي جو بنيادي سبب ڇا آھي ؟  مون سميت ڪئين مسلمانن وٽ اهو سواليه نشان آھي انهي سوال جي جواب خاطر ڪئين سيڪولر لبرل ملحدن کان سوال ڪيو سين مگر ڪوبه تسلي بخش جواب نه ڏئي سگهيو تقريبن هرهڪ لبرل جو لولي پوپ اهوئي مليو ته ڏاهر ڌرتي لاء جان ڏني اگر تاريخ ڏسجي ته صرف سنڌ ۾ انگريزن جي قابض ٿيڻ کان تحريڪ آزادي ۽ پاڪستان آزاد ٿيڻ تائين لکن جي تعداد ۾ ڪئين مهان ماڻھن جان ڏني صرف ڌرتي خاطر مگر افسوس آ هن لبرل لڏي وٽ انهي مهان ماڻھن لاء ڪو ادب احترام ناهي جنهن جو سبب شايد اهو آھي ته انهي مهان انسانن انگريز خلاف جنگ ڪئي جنهن سبب لبرل لڏي جي معيار تي پورا نٿا لهن ؟ مشهور صحافي اينڪر پرسن حسن نثار جو هڪ ڪلپ ٻڌڻ جو اتفاق ٿيو جيڪو ڏاهر کي هيرو ۽ محمدبن قاسم کي ولن ثابت ڪرڻ خاطر ڪجھ من گهڙت دليل پيش ڪندي چئي ٿو ته سڀ کان پهرين مسلمان بادشاه فلاڻون فلاڻي سان وڙھيو فلاڻي الاڻي سان جنگ ڪئي انهي سبب محمدبن قاسم ولن آھي هيرو ناهي  موصوف کي خبر هوندي به هُن اهل ڪفر جي پرده پوشي ڪئي اقتدار خاطر صرف مسلمانن جون پاڻ ۾ جنگون ناهن ٿيون بلڪ...

 ︽︽︽︽︽ حديث شريف︽︽︽︽︽ دنیا جي بدلي آخرت برباد ڪرڻ وارن جي متعلق حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَی الْأَزْدِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا هَاشِمٌ وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ الْکُوفِيُّ حَدَّثَنِي زَيْدٌ الْخَثْعَمِيُّ عَنْ أَسْمَائَ بِنْتِ عُمَيْسٍ الْخَثْعَمِيَّةِ قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ تَخَيَّلَ وَاخْتَالَ وَنَسِيَ الْکَبِيرَ الْمُتَعَالِ بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ تَجَبَّرَ وَاعْتَدَی وَنَسِيَ الْجَبَّارَ الْأَعْلَی بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ سَهَا وَلَهَا وَنَسِيَ الْمَقَابِرَ وَالْبِلَی بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ عَتَا وَطَغَی وَنَسِيَ الْمُبْتَدَا وَالْمُنْتَهَی بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ يَخْتِلُ الدُّنْيَا بِالدِّينِ بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ يَخْتِلُ الدِّينَ بِالشُّبُهَاتِ بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ طَمَعٌ يَقُودُهُ بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ هَوًی يُضِلُّهُ بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ رَغَبٌ يُذِلُّهُ محمد بن یحیي ازدي بصري، عبدالصمد بن عبدالوارث، هاشم بن سعید ڪوفي، زید خثعمي چو...

هون ته اسان جا عام مسلمان الحاد جي فتني کان بلڪل اڻ واقف آھن کين اهائي خبر ناهي ته الحاد آخر ڪهڙي بلا جو نالو آھي مان سولي سنڌي ۾ بيان ڪريان ته اسلام جو نالو وٺي پاڻ کي مسلمان سڏائي اسلامي نالو استعمال ڪري اسلام کي ڏنگيندڙن ناگن کي الحاد پرست چيو وڃي ٿو مثال اڄ ڪل جي ضرورت کان زياده پڙھيل لکين کي توهان ڪڏھن عيضوي تي اعتراض ڪندي ڏسندا هوندا ته ڪڏھن ڪنهن غير مسلم ڇوڪري جي اسلام قبول ڪرڻ تي ماتم ڪندي ڏسندا هوندا اهي الحاد پرست آھن انهن اسلام جي چارديواري ۾ رخنه اندازي ڪندڙن جي دعوي  آھي ته اسلام جي اصل روح پهرين صدي جي درميان يا تقريبن آخر ۾ دفن ٿي رهجي وئي  ۽ ھاڻ جيڪو اسلام مسلمانن وٽ آھي سو اسلام ناهي جيڪو نبي ڪريم حضرت محمد مصطفي صلي الله عليه وسلم پيش ڪيو هو بلڪ هي ملان جو گهڙيل اسلام آھي جيڪو زندگي جي حرارت کان محروم آھي نعوذالله الله رب العزت حضور خاتم النبيين صلي الله عليه وسلم جي برڪت سان امت محمديه تان اجتماعي عذاب هٽائي ڇڏيو آھي يعني هاڻ ھن امت تي ڪو اهڙو عذاب نه ايندو جنهن سان پوري امت هلاڪ و برباد ٿي وڃي ليڪن اهل ايمان جي امتحان ۽ آزمائش جي لاء فتنه برابر پيدا ٿي...

قوم پرستي جو فتنو آخر ڪٿان آيو ؟ اهو هر زي شعور سنڌي مسلمان جي زهن ۾ سوال آھي ته آخر هي قوم پرستي جو فتنو سنڌ ۾ ڪٿان آيو ڇو آيو غدار ٿي ھٿيار کڻي ملڪي انتظام سان وڙھڻ ته سمجھ ۾ اچي ٿو مگر جي ايم جيڪي قوم پرستي جا نظريه آندا حالانڪ موصوف جي علمي قابليت کان هر ڪو واقف آھي هڪ نان ميٽرڪ آنڱوٺي ڇاپ پاران آندل ڇا اهي خود ساخته چئي سگهجن ٿا ؟ يا اهو هڪ پلاننگ تحت ڪيو ويو ؟ هي اهم سوال آھن جنهن جا جواب طلب آھن ڳڏو ڳڏ ٿورو عرصو اڳ اهو واضح ٿيو ته جي ايم سيد صاحب يهودي تنظيم فري ميسن جو مستقل ميمبر هو اهو زهن ۾ رکي جڏھن تحقيق ڪئي سين ته خبر پئي جنهن کي اڳتي لفظن ۾ بيان ڪرڻ جي ڪوشش ڪريان ٿو ته جي ايم سيد سنڌ ۾ جيڪي قوم پرستي جا نظريه آندا سي اصل ڪٿان کان ڪاپي ڪيا ويا . قومیت یا قوم پرستي جو نظریو ماڊرنسٽ نظریات جي طرح یورپ جي پیداوار آھي صنعتي انقلاب  یورپي معاشري ۾ ٻه وڏيون تبدیلیون پیدا ڪيون هيون شهرن جي طرف مهاجرت روایتي قبائلي ۽ خانداني وابستگين کي ڪمزور ڪري ڇڏيو هو ۽ چرچ جي زوال ماڻھن کي جوڙڻ واري مذهبي قوت کي ڪمزور ڪيو نئي معیشت جي هي ضرورت هئي ته انسانن کي وڏي پیماني تي جوڙڻ واري ۽ انه...

لسانيت قوميت ۽ عصبيت جو فتنو   تمام تعریفون انهي ذات جي لاء جنهن هڪ انسان سان پوري انسانیت کي وجود بخشيو ۽ درود و سلام انهي هستي تي جنهن انسانیت کي آداب زندگي سيکاريو ۽ خدا جون رحمتون هُجن انهن برگزیدہ ٻانهن تي جنهن جي طفیل اسانکي هدایت جو رستو نصیب ٿيو اسان سڀ انهي ڳالھ کان واقف آھيون ته دنیا ۾ سڀ کان پهريون انسان حضرت آدم علیه السلام هو جنهن کي بندگي جي خاص مقصد جي تڪمیل لاء الله تعالیٰ پیدا فرمایو بعد ۾ سندن کُک مان انسانیت جي ماء حضرت حواء علیھا السلام کي پيدا فرمايو ۽ انهن ٻنهي مان گهڻا مرد ۽ گهڻيون عورتون پيدا فرمايون، سُوۡرَۃُ النِّسَآءِ آيت 01 اولادِ آدم جو هي ڦيلائو انهي قدر وڌيو ته هاڻ انسان هڪ گھر یا گھراڻي کان نڪري ڪافي اڳتي وڃڻ لڳا هئا ايستائين جو کين شناخت ۽ سُڃاڻپ جي ضرورت پیش اچڻ لڳي ته حق تعالیٰ شان هو پنهنجي حڪمت ومصلحت سان مختلف جٿن ۽ قبائل سآن متعارف ڪرايو تاڪه باهمي شناخت ۽ سُڃاڻپ جو فائدو حاصل ٿي سگهي (الحجرات آيت 13) ۽ پوء ھر قبیلي جي لاء مستقل رھنمائي ڪرڻ وارو سامانِ رسد وهدایت پهچائڻ واري جو انتظام به فرمایو ظاهر آھي ته زماني جي گردش سان ڳڏو...

بُت پرستي ڪڏھن کان شروع ٿي ؟   اڪثر و بيشر اهو تاثر پيش ڪيو ويندو آھي ته بت پرستي ابتدائي انساني تاريخ کان شروع ٿي ويل ڌرم آھي ۽ اسلام صرف حضور صلي الله عليه وسلم پاران نبوت جي اعلان ڪرڻ سان شروع ٿيو انهي کان اڳ اسلام نه هو هڪ لک 24 هزار پيغمبرن جيڪو دين آندو سو اسلام نه هو وغيره وغيره هي هڪ نهايت مڪارانا سوچ آھي جيڪا عام ماڻھن جي زهن ۾ پيوست ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ويندي آھي ۽ نظر ۾ اهو آيو آھي ته اڪثريت انهي کي بناسوچ ويچار جي تسليم به ڪندي آھي ليڪن حقيقت انهي جي بلڪل مختلف آھي اسلام حضرت آدم عليه السلام کان شروع ٿيو الله تعالي طرفان موڪليل هڪ لک 24 هزار پيغمبرن اسلام جي تبليغ ئي ڪئي آھي هر نبي سڳوري جي عبادت جا طور طريقه ڀلي کڻي زير زبر جو فرق رکندڙ ھُجن مگر الله کي هڪ ڪري مڃڻ وارو نظريو هڪ ئي رهيو آھي جڏھن ته بُت پرستي جو نظريو حضرت ادريس عليه السلام جي قوم ۾ آيو مگر انهي جي باري ۾ ايتري معلومات ميسر ناهي جنهن بعد اهو نظريو حضرت نوح عليه السلام جي اُمت ۾ شروع ٿيو انهي وقت پنج اهڙا  بزرگ ڪاملين هئا جيڪي وصال فرمائي ويا ته انهن جا مجسمه ٺاهڻ شروع ڪيا جيئن اڄ ڪل شاه عبدالطيف ڀٽا...

اڄ سڄي دنیا جون قومون اسلام ۽ مسلمانن خلاف هڪ زبان ٿيل آھن ۽ انهن جي انسانیت نواز متوازن پیروڪارن کي نهایت چالاڪي ۽ مڪاري سان ذرائع ابلاغ جو استعمال پنهنجي پوري قوت وتوانائي اسلام ومسلمان دشمني ۾ صرف ڪرايو پيو وڃي نت نوان فلسفه ایجاد ڪري اهڙو ماحول ٺاهيو پيو وڃي ته جيئن دنیا جا ماڻھو اسلام ۽ مسلمانن کان انهي قدر بيزار ٿي وڃن جو ڪو به هنن جي ويجهو نه اچي سگهي نه هنن جي ڪو ڳالھ ٻڌڻ پسند ڪري انهن پاران جيڪو سڀ کان اهم سبجيڪٽ آھي سو اهو آ ته انسان مذھب کان وڏو آھي يعني هر شئي کان وڏي انسانيت آھي ظاهري ته اهو مذهب بيزاري جو ڌوڪو آھي لادينيت وڌائڻ جي چال مڪر ۽ فريب آھي انهي پويان ٻيا به ڪارڻ آھن _ اهو هڪ دجل يعني اهم هٿيار آھي ۽ انهي هٿيار سان شڪار به اهل علم طبقي کي ڪيو ويندو آھي سوال اهو آھي ته ڇا انسان مذھب کان واقعي وڏو آھي ؟؟؟ انهي سوال جو جواب نهايت اهم آھي سڀ کان پهرين ڳالھ ته ڪائنات جي تخليق ايمان لاء ٿي آھي الله انسانیت جو خالق آھي ۽ الله جي ويجهو دین مقبول صرف اسلام آھي ۽ خالق ئي پنهنجي مخلوق جي تقاضن ۽ ھر هر حالت کان بخوبي واقف آھي سو انسانیت کي اسلام ۾ سمیٽي ڪري رکيو و...

دنيا جي تعليمي ادارن مان پڙھندڙ ۽ سنڌ جي تعليمي ادارن مان پڙھندڙن جو فرق دنياجي هائر تعليمي ادارن مان علم حاصل ڪندڙ سائنٽس ٿيا انجنيئر ٿيا ۽ هو ھڪ طرف وڃي چنڊ تي پهتا دنيا ۾ ٿيندڙ هي ايجادون انهي جو واضح ثبوت آھن مگر جڏهن اسان پنهنجي سنڌ جي اعلي تعليمي ادارن مان پڙھي فارغ ٿيندڙن جي حالت زار ڏسون ٿا ته دل روئي ٿي پنهنجي ايندڙ نسلن کي يقين سان تباه ٿيندي ڏسون پيا ڇو ته اسان جي سنڌ جي اعلي تعليمي ادارن ۾ صرف طالب علمن جو برين واش ڪري کين قوم پرست بنايو ويندو آھي جنهن جي اڪثريت پنهنجي تعليم پوري ڪرڻ کان پوء ڪامريڊ ٿي صرف روڊ رستا ناپڻ ۽ پريس ڪلبن تي احتجاج ڪندي ڳاڙھا جهنڊا هٿن ۾ کڻي جي ايم شاه ۽ عبدالواحد آريسر جهڙي نان ميٽرڪ جاهلن جي فلسفي تي هلندي ملندي بس 24 ڪلاڪ خواري الغرض سنڌ جي تعليمي ادارن مان پڙھي ڪو سائٽس انجنئير ته ڪون ٿيو ها مگر ڪجھ شاعر اديب دانشور ڏسڻ ۽ ٻڌڻ ۾ ضرور ملي ويندا جنهن ۾ رسول بخش پليجو اياز پليجو هجي شيخ اياز هجي ابراهيم جويو عطاڀنڀرو هجي يا وري جامي چانڊيو هجي يا اهڙا بيشمار ٻيا هجن جنهن تاريخ سان هٿ چراند ڪئي ۽ اسلام کي غلط ٺاهي ٺُڪي پيش ڪيو مجاهدن کي انتها پسن...

جاهل پير شيطاني صفت صوفي , اسان جي هن معاشري ۾ خاص ڪري شاه سڏائيندڙ جاھل پیرن ۽ شیطاني صفت صوفین ماڻھن ۾ علماء ڪرام جي باري ۾ بغض ڀري رکيو آھي جڏھن جڏھن علماء ڪرام عوام جي اصلاح جي لاء جعلي پیرن جو رد ڪندا آھن ته جاهل عوام خاص ڪري سني عوام عالمن جي مخالف اچي کين گاريون ڏيڻ شروع ٿي ويندا آھن ۽ پنهنجي آخرت برباد پيا ڪندا آھن ڊاڪٽر جلالي خلاف جاهل پيرن ۽ شيطان صفت صوفين پاران جنهن طرح جاهل مريدن کي استعمال ڪيو ويو يا ڪيو وڃي پيو تنهن کان هر زي شعور واقف هوندو صرف جلالي نه بلڪ هر حق گو عالم دين خلاف اهڙي طرح جاهل مريدن کي استعمال ڪيو ويو ۽ ڪيو وڃي پيو تنهن جا بي شمار مثال سامهون آھن ڳالھ صرف رباني عالمن تائين محدود ناهي انهن شيطان صفت پيرن ۽ انهن جي جاهل مريدن هٿان نه ناموس اولياه الله محفوظ آھي نه ناموس اصحاب رسول مان هتي اهو ضرور چوندس پیر جي ڪامل هجڻ جي لاء مرید جو جاهل هجڻ انتهائي ضروري آھي جيترو وڏو جاهل مرید هوندو پير ايترو وڏو ڪامل ۽ پهتل هوندو دنیا ۾ توهان کي کوڙ سارا روحانیت جا دعويدار نظر ايندا جيڪي ڪوڙا هوندا جنهن جو باطن برائین کان پاڪ ناهي هوندو حیرت اُنهي وقت ٿيندي آھي...

جيئن ڏٺو آ مون ڪتاب جو رد سنڌ سونهاري اڄ ڪل جا ترقي پسند صاحبان مارئي سهڻي سسئي ۽ ٻين اهڙين سراپا عفت و عصمت نياڻين جي نالي سان ماهناما ڪڊن ٿا ۽ سوشل اڪائونٽ هلائن ٿا جن تي اول ته بي حيا بي شرم آواره گرد آبرو باخته عصمت فروش ۽ وارياسي واري رنن جا اڌ اگهاڙا فوٽو ڇاپيل ۽ انهن اندر به انهي قسم جي لونڊي باز لنڊين جا معاشقا ۽ بي حيائي جا ڪارناما وڏي آب تاب طمطراق ۽ روح رسڪائيندڙ انداز سان پيش ڪيل هوندا آھن انهي لاء ترقي پسند صاحبان کي عرض ته اهو سڀ ڪجھ توهان ڀلي ڪريو اھڙا رسالا اهڙا سوشل اڪائونٽ پيج گروپ چينل ڀلي هلايو پر خدا جي واسطي اهڙن رسالن اهڙي سوشل اڪائونٽ پيج گروپ چينل تي مارئي سهڻي ۽ سسئي جا نالا لکي انهن پاڪباز نياڻين جون لويون نه لڄايو انهن جي کير جهڙن اڇين ۽ صاف شفاف شالن کي ڪني گٽر ۾ لوئي وهائي نه ڇڏيو اهڙن رسالن اڪائونٽن پيجن گروپن چينلن جا بيحد موزون مناسب ٺھڪندڙ نالا ماڌوري شري ديوي ماروي سرمد عرفانه ملاح وغيره بي ملها ملي سگهن ٿا اهڙا نالا هئڻ گهرجن ۽ انهيء سان ڳڏ اهڙا فوٽو اهڙا ويڊيو ۽ اهڙيون تحريون به هجن پوء لوفر ۽ ڦڙٻاٽي قسم جا سريلا ڇورا اهڙي مواد تي سو روپيه گهوري...

هر مسلمان جي زهن ۾ اهو سوال موجود آھي ته راجا ڏاهر جهڙو غليظ ۽ گهٽيا شخص قوم پرستن جو هيرو آخر ڇا وجه آھي ؟ سوشل ميڊيا تي پڙھيل لکيل مگر جهالت جي انتها تائين پهتل پهرين  درجي جا غبي لالچي زاني شرابي ڪوڙا ۽ منافق  نام نهاد ملحدین سرخي نسل پرست ۽ قوم پرستن سان ڳڏ منڪرین حدیث, غامدیت اسماعیلي, قادیاني ۽  رافضي  سڀ شامل آھن زیادہ اڪثریت رافضي  اسلام مخالفت ۾ دراصل سني  اسلام کي  ٽارگٽ ڪندا آھن انهن پاران محمد بن قاسم جهڙي عظيم فاتح جي شان خلاف زبان درازي ۽ ڏاهر جهڙي بدبخت انسان جي تعريف ڪئي ويندي آھي ته اسان جا مسلمان ڀائر ڪجھ مايوس ٿيندا آھن ته ڪي اهو سوال به ڪندا آھن ته آخر هي قوم پرست ملحد بي دين هڪ اهڙي غليظ و بيهودا شخص کي هيرو ڇو پيا چون جنهن دولت جي حوس ۾ پنهنجي سڳي ڀيڻ سان شادي ڪئي وري ڏاهر جي پيء چچ ڏي ڏسجي ته هن راجا ساهسي جي زال يعني ڏاهر جي ماء سان عشق ڪيو راجاساهسي کي زهر ڏئي ماريو ۽ اقتدار تي زال جي مدد سان قبضو ڪيو يعني ڏاهر جا ڳڏو ڳڏ ٻه پيء آھن مطلب همراه بنيادي حرامي هو جيڪو اڄ قوم پرستن جو هيرو ٿيل آھي؟ ڏاهر جي جهنم واصل ٿيڻ کان هي...

باندر زادا ۽ لنگور پوٽا :   جي ايم شاه جي ڪفرياتي گند رکندڙ ڪتاب جيئن ڏٺّو آ مون جو رد حضرت پير ابراهيم جان سرهندي فاروقي عليه الرحمه جي مايه ناز ڪتاب سنڌ سونهاري مان سلسله وار جواب . ( باب باندر زادا ۽ لنگور پوٽا ) پير زادا امير زادا مخدوم زادا نواب زادا صاحبزادا شهزادا حلال زاده ۽ حرام زادا , اهڙي طرح سان بادشاه پير پوٽا جهانيان پوٽا هاليپوٽا پليء پوٽا وغيره وغيره ذاتيون اڳيئي هيون پر وينهين صدي ۾ زادن ۽ پوٽن جون ڪيتريون ئي نيون ذاتيون باندر زادا لنگور پوٽا وغيره نالن سان وڏي آب تاب ۽ طمطراق سان نروار ٿيون آھن, هو ڊارون ٿيوري جا قائل آھن هو چون ٿا ته ڪو پاڻي جو پونئرو لکين سال نسلا بعد نسل ترقي جون منزلون طئي ڪندي ڏيڏر ٿيو پوء ڪڇون ٿيو پوء بلا ٿيو پوء نانگ ٿيو پوء ڳڏھ ٿيو پوء انسان ٿيو , هو چون ٿا ته اوهي انسان اسين آھيون ايهي پوئنرن ڏيڏرن ڪڇن نانگن ٻلن ڪتن ڀولڙن باندرن جا فرزندان گرامي اڄڪل ترقي پسند الحاد پرست سرخا دهريا ڪميونسٽ وغيره نالن سان پاڪستان ۽ ٻين ملڪن ۾ وڏي شان ۽ شوڪت سان گزاري رهيا آھن , هنن کي هلڪي ذات وارا هرگز نه سمجهو هو ڪمذات ناهن هو ڪنهن گهرا...

جي ايم سيد        محمد بن قاسم رح بابت غلط فهمين جو تحقيقي جائزو۔​ تحرير , افتخار علي چوهاڻ محمد بن قاسم رح سنڌين لاءِ هڪ عظيم شخصيت رهي آهي . محمد بن قاسم جي ذريعي سنڌ ڪفر ۽ بت برستي مان ڦري ، دار الاسلام جي صورت اختيار ڪئي . سنڌ ۽ سنڌين تي محمد بن قاسم جا ايترا ته اڻ ڳڻيا آحسان آهن ، جو سنڌي ماڻهو قيامت تائين سندس احسانن کي وساري نه سگهندا ، محمد بن قاسم جي ذريعي سنڌي اهڙي تهذيب جا حامل ۽ علمبردار بڻيا ، جيڪا نوراني ۽ ملڪوتي تهذيب آهي ، جنهن تهذيب سنڌي ماڻهوءَ کي ڌرتي تان کڻي آسمان تائين پهچائي ڇڏيو ۽ تاريخ ۾ سنڌ ۽ سنڌين جو نالو پاڪيزه تهذيب جي علمبردارن جي حيثيت سان روشن ڪيو . محمد بن قاسم جي بدولت سنڌ باب الاسلام بڻجي وئي . محمد بن قاسم جي ڪري سنڌ ۾ علم ۽ ادب جا وهڪرا وهڻ لڳا ۽ روحانيت۽ معرفت جي دريا پلٽجڻ لڳا . محمد بن قاسم سنڌ کي جنهن تهذيب سان آشنا ڪيو ، انهيءَ تهذيب سنڌ ۾ لکين بزرگن ، فاضلن ، عالمن ۽ اهل الله کي جنم ڏنو . سڀ کان وڏي ڳالھ اها ته محمد بن قاسم جي ذريعي سنڌين جي فڪر ۽ نظر جو رخ تبديل ٿيو ، وحدانيت ، رسالت ۽ آخرت جو عقيدو سنڌي فڪر جو بنياد ب...